Kurs fizykoterapii: elektroterapia, laser, ultradźwięki

Czym jest fizykoterapia

Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty wymienia wśród czynności zawodowych kwalifikowanie, planowanie i prowadzenie fizykoterapii.[1] Rozporządzenie z 2018 r. dzieli zabiegi na grupy: elektroterapia, światłolecznictwo, hydroterapia, drgania mechaniczne, ciepłolecznictwo, zimnolecznictwo, balneologia, pole elektromagnetyczne i inhalacje.[2]

Przegląd Cochrane z 2016 r. opisuje środki elektrofizyczne jako metody wprowadzające do tkanek energię elektryczną, dźwiękową, świetlną lub cieplną, by zmniejszyć ból i poprawić funkcję. Zwykle są częścią szerszej fizjoterapii, a nie samodzielnym leczeniem.[3]

Co mówią przepisy i dokumenty

Poniżej zebraliśmy, co mówią konkretne dokumenty (stan na 17 października 2026 r.). Nie oceniamy, co z nich wynika - to kwestia wykładni prawnej.

• Według art. 4 ust. 5 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty osoby, o których mowa w art. 4 ust. 4 pkt 3 i 4 (w uproszczeniu: część osób z tytułem licencjata albo technika fizjoterapii) nie mogą kwalifikować do fizykoterapii i kinezyterapii.[1]
• Elektroliza przezskórna i inne techniki z prądem podawanym przez igłę: dokumenty o technikach z igłą zebraliśmy w przewodniku po kursach dry needling.

W razie wątpliwości co do zakresu uprawnień warto zapytać Krajową Izbę Fizjoterapeutów.

Jak wygląda ścieżka kształcenia

W programie specjalizacji w dziedzinie fizjoterapii (CMKP, aktualizacja z 10.11.2021) nie ma osobnego kursu z fizykoterapii. Jest 24-godzinny kurs zdalny „Farmakoterapia dla potrzeb fizjoterapii”, obejmujący m.in. leki stosowane w zabiegach fizykoterapeutycznych i metody wprowadzania leków.[4]

W World Physiotherapy działa grupa specjalistyczna International Society for Electrophysical Agents in Physiotherapy (ISEAP), założona w 2009 r. i przyjęta w 2011 r. O certyfikowaniu osób jej strona nie mówi.[5] Przeciwwskazaniom i środkom ostrożności poświęcony jest m.in. 80-stronicowy dokument opublikowany w 2010 r. w Physiotherapy Canada.[6]

Co mówią badania i wytyczne

Przy TENS i laserze źródła dochodzą do różnych wniosków, dlatego podajemy oba stanowiska.

• TENS - przegląd przeglądów Cochrane z 2019 r. W 8 przeglądach (51 badań, 2895 uczestników) jakość dowodów była bardzo niska; autorzy nie mogli z żadną pewnością stwierdzić, czy TENS w bólu przewlekłym pomaga, czy szkodzi.[7]
• TENS - metaanaliza z 2022 r. W 381 badaniach (24 532 uczestników, ból ostry i przewlekły) ból był mniejszy w trakcie lub tuż po zabiegu niż po placebo (SMD -0,96; 95% CI -1,14 do -0,78; pewność umiarkowana).[8]
• Laser niskoenergetyczny. W metaanalizie z 2009 r. (16 badań, 820 osób) zmniejszał przewlekły ból szyi o 19,86 mm na skali VAS.[9] W metaanalizie z 2019 r. (22 badania, 1063 osoby) ból w gonartrozie był mniejszy o 14,23 mm niż po placebo, a efekt zależał od dawki; autorzy zaznaczają, że główne wytyczne go nie zalecają.[10]
• Ultradźwięki w przewlekłym bólu krzyża (Cochrane 2020). W 10 badaniach (1025 osób) różnica w bólu wobec placebo była niewielka lub żadna, a autorzy uznali, że dane nie wspierają stosowania tej metody.[11]
• Stożek rotatorów (Cochrane 2016). W 47 badaniach ultradźwięki, laser i pole elektromagnetyczne dodane do innej fizjoterapii dawały niewiele lub nic; pewność dowodów była niska lub bardzo niska.[3]
• Wytyczne NICE. W bólu przewlekłym pierwotnym (NG193) - nie oferować TENS, ultradźwięków ani prądów interferencyjnych. W bólu krzyża i rwie kulszowej (NG59) - nie oferować ultradźwięków, PENS, TENS ani prądów interferencyjnych.[12][13]
• Elektroliza przezskórna (2026). W przeglądzie 13 badań dodanie elektrolizy do ćwiczeń w tendinopatiach nie było lepsze od zabiegu pozorowanego z ćwiczeniami ani od samych ćwiczeń (pewność bardzo niska). Wobec suchego igłowania dawała mniejszy ból w tendinopatiach (pewność niska), bez różnic w zespole bólu mięśniowo-powięziowego.[14]

Na co zwrócić uwagę przy wyborze kursu

• Czy kurs uczy przeciwwskazań na podstawie dokumentów, a nie tylko instrukcji urządzenia? Przykładem takiego dokumentu jest opracowanie Physiotherapy Canada z 2010 r.[6]
• Czy mówi, gdzie wytyczne odradzają metodę, a gdzie są pozytywne metaanalizy? Przykłady: NICE w bólu krzyża i bólu przewlekłym pierwotnym oraz metaanalizy lasera w bólu szyi i gonartrozie.[12][13][9][10]
• Czy uzasadnia parametry zabiegu? W metaanalizie lasera w gonartrozie efekt zależał od dawki.[10]
• Co organizator mówi o technikach z igłą? Przy elektrolizie przezskórnej i neuromodulacji przezskórnej zapytaj o podstawę prawną wykonywania ich przez fizjoterapeutę.

WIADOMOŚCI KATEDRY

Daj znać, gdy Katedra ogłosi coś z dziedziny: inne specjalizacje

Prowadzimy własne szkolenia i webinary dla fizjoterapeutów. Zostaw adres, a napiszemy, gdy ogłosimy termin z tej dziedziny - nie częściej niż kilka razy w miesiącu. Adresu nie przekazujemy organizatorom z katalogu.