Kurs terapii ręki: urazy, operacje, ortezy

Skąd się wzięła i na czym polega

Według International Federation of Societies for Hand Therapy (IFSHT) terapia ręki rozwinęła się razem z chirurgią ręki. Pracują w niej terapeuci zajęciowi i fizjoterapeuci, w zespole z chirurgami ręki, ortopedami, chirurgami plastycznymi, reumatologami i innymi specjalistami.[1] IFSHT założono w 1989 r.; federacja podaje, że reprezentuje ponad 10 000 terapeutów i 38 krajowych organizacji terapii ręki.[2] Europejska federacja EFSHT powstała w 1989 r. w Paryżu i podaje ponad 5000 terapeutów w Europie.[3]

IFSHT wymienia obszary wiedzy terapeuty ręki: anatomię ręki i kończyny górnej, fizjologię gojenia kości i tkanek, wiedzę o konkretnych rozpoznaniach, wykonywanie ortez i techniki manualne. Punktem odniesienia jest dokument „International Hand Therapy Clinical Practice Profile” z 2010 r.[1]

Jak wygląda ścieżka kształcenia

IFSHT podaje, że uznanie za terapeutę ręki odbywa się na poziomie krajowym i nie ma planów kwalifikacji międzynarodowej. Każdy terapeuta ręki ma najpierw kwalifikację terapeuty zajęciowego albo fizjoterapeuty. W ankiecie IFSHT z 2014 r. 13 krajów podało, że ma proces kwalifikacji terapeutów ręki.[1][4] Przykłady tytułów krajowych według IFSHT:[4]

• Certified Hand Therapist (CHT) - USA i Kanada,
• Accredited Hand Therapist (BAHT) - Wielka Brytania,
• Accredited Hand Therapist - Australia,
• Japan Certified Hand Therapist - Japonia.

W Europie EFSHT nadaje tytuł European Certified Hand Therapist (ECHT) terapeutom, którzy oprócz kwalifikacji krajowej wykazali zaawansowane kompetencje i wkład w dziedzinę.[5]

IFSHT wymienia Polskę jako pełnego członka federacji.[6] Polskie Towarzystwo Terapii Ręki zorganizowało 10 października 2025 r. we Wrocławiu III Zjazd, wspólnie z Polskim Towarzystwem Chirurgii Ręki; tematy prowadzili fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi i lekarze.[7] Na liście 19 krajowych towarzystw członkowskich EFSHT Polski nie ma.[8]

Ortezy - co mówią dokumenty

Poniżej zebraliśmy, co mówią konkretne dokumenty (stan na 17 października 2026 r.). Nie oceniamy, co z nich wynika - to kwestia wykładni prawnej.

• Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty (art. 4 ust. 2 pkt 5-7) wymienia wśród czynności fizjoterapeuty zlecanie wyrobów medycznych (zgodnie z przepisami refundacyjnymi), dobieranie ich do potrzeb pacjenta i nauczanie posługiwania się nimi. Według art. 4 ust. 5 osoby, o których mowa w art. 4 ust. 4 pkt 3 i 4 (w uproszczeniu: część osób z tytułem licencjata albo technika fizjoterapii) nie mogą zlecać wyrobów medycznych.[9]
• Rozporządzenie z 2018 r. w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych fizjoterapeuty wymienia m.in. dobór wyrobów medycznych niezbędnych w usprawnianiu oraz „ćwiczenia używania protez i ortez niezbędnych w procesie usprawniania”.[10]
• Ustawa z 2023 r. o niektórych zawodach medycznych wymienia jako odrębne zawody m.in. terapeutę zajęciowego oraz technika ortopedę, którego czynności dotyczą zaopatrzenia ortopedycznego.[11]
• Program specjalizacji CMKP (aktualizacja z 10.11.2021) ma 24-godzinny kurs „Zaopatrzenie w wyroby medyczne, protezowanie i aparatowanie kończyn górnych, dolnych i tułowia”, obejmujący m.in. ortezy kończyn i współpracę z ortopedą i technikiem.[12]

W razie wątpliwości co do zakresu uprawnień warto zapytać Krajową Izbę Fizjoterapeutów.

Co mówią badania

• Złamanie dalszej nasady kości promieniowej (Cochrane 2015). W 26 badaniach (1269 pacjentów) pewność dowodów była we wszystkich porównaniach niska lub bardzo niska. Rutynowa fizjoterapia lub terapia zajęciowa dodana do instruktażu ćwiczeń domowych nie dawała klinicznie ważnych różnic. Autorzy uznali dowody za niewystarczające do oceny skuteczności poszczególnych interwencji.[13]
• Szycie ścięgien zginaczy (Cochrane 2021). W 17 badaniach (1108 uczestników) wszystkie wyniki miały bardzo niską pewność. Żadne badanie nie porównywało typów ortez, czasu ich noszenia, momentu rozpoczęcia ruchu ani metod postępowania z blizną.[14]
• Orteza w zespole cieśni nadgarstka (Cochrane 2023). W 29 badaniach (1937 dorosłych) orteza wobec braku leczenia mogła dawać niewielką lub żadną poprawę objawów w krótkim okresie, a orteza na noc mogła zwiększać odsetek ogólnej poprawy (jedno badanie, 80 osób); pewność niska. Autorzy uznali, że tania interwencja bez prawdopodobnych szkód długoterminowych może być uzasadniona mimo małych efektów.[15]

Na co zwrócić uwagę przy wyborze kursu

• Czy kurs uczy wykonywania ortez? IFSHT wymienia to wśród obszarów wiedzy terapeuty ręki. Zapytaj, ile czasu przypada na ćwiczenia praktyczne.[1]
• Kto nadaje tytuł „terapeuty ręki”? Tytuły takie jak CHT czy ECHT nadają konkretne organizacje. Warto zapytać, kto i na jakiej podstawie nadaje tytuł podany w ofercie.[4][5]
• Czy kurs mówi o stanie badań nad protokołami pooperacyjnymi? W przeglądzie Cochrane z 2021 r. żadne badanie nie porównywało typów ortez ani momentu rozpoczęcia ruchu po szyciu ścięgien zginaczy.[14]

WIADOMOŚCI KATEDRY

Daj znać, gdy Katedra ogłosi coś z dziedziny: inne specjalizacje

Prowadzimy własne szkolenia i webinary dla fizjoterapeutów. Zostaw adres, a napiszemy, gdy ogłosimy termin z tej dziedziny - nie częściej niż kilka razy w miesiącu. Adresu nie przekazujemy organizatorom z katalogu.