Kurs PNF: poziomy, organizatorzy, ceny

Skąd się wzięła koncepcja PNF

Według International PNF Association (IPNFA) nazwa zaczęła się od określenia „proprioceptive facilitation”, którego na początku lat 40. XX w. używał Herman Kabat, lekarz i neurofizjolog; słowo „neuromuscular” dodała w 1954 r. Dorothy Voss. Na Kabata wpłynęła praca Elizabeth Kenny z chorymi na polio.[1]

W 1946 r. Kabat i przemysłowiec Henry Kaiser założyli Kaiser-Kabat Institute w Waszyngtonie, a w kolejnych latach ośrodki w Vallejo (1948) i Santa Monica (1950). Pierwszą fizjoterapeutką zatrudnioną przez Kabata, w grudniu 1945 r., była Margaret Knott. Od 1948 r. uczyła PNF w Vallejo i założyła tam program podyplomowy, który według IPNFA nadal działa jako programy 3- i 6-miesięczne. Knott i Voss napisały pierwszą książkę o PNF na początku lat 60.[1]

IPNFA podaje, że metoda powstała w latach 1946-1951, pierwotnie dla pacjentów neurologicznych, zwłaszcza po polio, a później objęła też zaburzenia mięśniowo-szkieletowe. W Europie ważną rolę odegrało szwajcarskie Bad Ragaz: pierwsze zajęcia Knott w 1971 r., pierwszy kurs zaawansowany w 1979 r., pierwszy kurs instruktorski w 1981 r. W 1990 r. powstało IPNFA.[2]

Na czym polega

IPNFA opisuje PNF nie tylko jako metodę leczenia, ale jako narzędzie jednoczesnej oceny i leczenia zaburzeń nerwowo-mięśniowych. Podstawą są filozofia i podstawowe zasady PNF oraz spiralno-diagonalne wzorce ruchowe, a także uczenie motoryczne, progresja rozwojowa i analiza kontroli ruchu.[1]

Przy czytaniu badań warto pamiętać, że w pracach sportowych skrót „PNF” oznacza często samą technikę rozciągania - to coś znacznie węższego niż koncepcja w rozumieniu IPNFA.

Jak wygląda ścieżka kształcenia

Według IPNFA ścieżka ma pięć poziomów, a obecny system kursów obowiązuje od października 2025 r.[3]

• PNF 1 i PNF 2 - łącznie 75 godzin, zalecane w dwóch częściach po 5 dni, z odstępem najwyżej 2 lat. W PNF 2 uczestnicy pracują z pacjentami pod nadzorem instruktora.[4]
• PNF 3 - 37 godzin, w tym 3 godziny demonstracji na pacjencie przez instruktora i 4 godziny nadzorowanego leczenia pacjentów przez uczestników; najwcześniej 3 miesiące po PNF 2.[5]
• PNF 3B albo PNF 4 - PNF 3B to ta sama treść u innego instruktora IPNFA, a PNF 4 to kurs specjalistyczny, np. z pediatrii, neurologii lub ortopedii (PNF 4A: co najmniej 37 godzin).[5][6]
• PNF 5 - według IPNFA „szósty tydzień” kształcenia i ostatni kurs ścieżki. Warunki to ukończone PNF 1-4B (albo 6-miesięczny program w Vallejo), udana demonstracja na pacjencie i rekomendacja instruktora; kurs jest tylko dla fizjoterapeutów i terapeutów zajęciowych. Po spełnieniu kryteriów uczestnik dostaje dyplom „IPNFA certified PNF Therapist”.[7]

Na PNF 1 i 2 przyjmowani są fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi i lekarze; inne osoby za zgodą instruktora, ale dostają tylko zaświadczenie o godzinach. Nieobecność dłuższa niż 4 godziny oznacza brak certyfikatu.[4] Od października 2024 r. egzamin pisemny i praktyczny po PNF 3 i PNF 4 jest dobrowolny; obowiązkowy, z demonstracją na pacjencie, pozostaje dla rekomendacji na PNF 5. W niektórych krajach egzaminu mogą wymagać przepisy krajowe - wtedy próg wynosi 50%.[3][5] IPNFA sama radzi sprawdzić, czy jej kursy i instruktorzy są uznawani przez krajowy system ubezpieczeń.[2][3]

Co mówią badania

• Chód po udarze. W przeglądzie 5 badań chód poprawił się po PNF we wszystkich, a w 3 bardziej niż po rutynowej fizjoterapii. Autorzy wskazują ograniczenia metodologiczne i potrzebę dalszych badań.[8]
• Równowaga i chód w przewlekłym udarze. Przegląd 19 badań (532 osoby), z których 12 (327 osób) weszło do metaanalizy, wykazał istotną poprawę w skalach BBS, FRT, TUG i 10MWT wobec grup kontrolnych. Abstrakt nie podaje wielkości efektów, a autorzy proszą o badania wyższej jakości.[9]
• Na tle metody Bobath. W przeglądzie badań nad metodą Bobath jedno badanie porównywało ją z PNF: Bobath wypadł lepiej dla równowagi w staniu (SMD -1,40; 95% CI -1,92 do -0,88), a w pozostałych wynikach różnic nie było.[10]
• PNF jako technika rozciągania. W metaanalizie 77 badań u osób zdrowych rozciąganie PNF i statyczne dawało większy przyrost zakresu ruchu niż rozciąganie balistyczne lub dynamiczne. To badania techniki rozciągania, a nie koncepcji IPNFA.[11]

Na co zwrócić uwagę przy wyborze kursu

• Czy to kurs ścieżki IPNFA? Tylko kursy PNF 1-5 prowadzone przez instruktorów IPNFA prowadzą do dyplomu „IPNFA certified PNF Therapist”.[7]
• Czy liczba godzin odpowiada formatowi? Punktem odniesienia jest 75 godzin dla PNF 1 i 2 oraz po 37 godzin dla PNF 3 i 4. Krótszy „kurs PNF” nie odpowiada formatowi IPNFA.[4][5][6]
• Ile pracy z pacjentami? W PNF 2 uczestnicy pracują z pacjentami pod nadzorem, a w PNF 3 obejmuje to 4 godziny nadzorowanego leczenia.[4][5]
• Czy kurs kończy się egzaminem? Od 2024 r. egzamin po PNF 3 i 4 jest dobrowolny, więc zapytaj organizatora, czy go przewiduje.[3]
• Czego uczy kurs „PNF w sporcie”? Zapytaj, czy obejmuje koncepcję, czy tylko technikę rozciągania. To kryterium redakcyjne.

WIADOMOŚCI KATEDRY

Daj znać, gdy Katedra ogłosi coś z dziedziny: neurorehabilitacja

Prowadzimy własne szkolenia i webinary dla fizjoterapeutów. Zostaw adres, a napiszemy, gdy ogłosimy termin z tej dziedziny - nie częściej niż kilka razy w miesiącu. Adresu nie przekazujemy organizatorom z katalogu.