Kurs drenażu limfatycznego: drenaż i terapia przeciwobrzękowa

Skąd się wziął manualny drenaż limfatyczny

Według Dr. Vodder Akademie w Walchsee (Tyrol, Austria) metodę „wg dr. Voddera” przenieśli do Austrii w 1966 r. Günther i Hildegard Wittlinger, a akademię uruchomiono w 1971 r.[1] Wcześniejszej historii metody nie opisujemy, bo nie znaleźliśmy dla niej sprawdzonego źródła.

Na czym polega

Manualny drenaż limfatyczny (MLD) to technika manualna stosowana często jako część kompleksowej terapii przeciwobrzękowej (KTP, ang. CDT). Terapia ta ma cztery elementy: drenaż, kompresję (bandaże, rękawy), pielęgnację skóry i ćwiczenia. W fazie 1 zmniejsza się obrzęk, a w fazie 2 utrzymuje uzyskany efekt.[2]

Jak wygląda ścieżka kształcenia

Dr. Vodder Akademie prowadzi 2-tygodniowy kurs podstawowy, a po nim kurs terapeutyczny. Grupą docelową są lekarze, fizjoterapeuci i masażyści; dla kosmetyczek są osobne kursy. Akademia prowadzi też weekendy powtórkowe. Liczby godzin, zasad egzaminu ani nazwy certyfikatu otwarte strony akademii nie podają.[3]

W polskim programie specjalizacji w dziedzinie fizjoterapii jest kurs „Terapia przeciwobrzękowa”: 24 godziny, 3 dni, stacjonarnie. Obejmuje m.in. techniki MLD, terapię kompresyjną, wskazania i przeciwwskazania, ryzyko przerzutów przez drenaż limfatyczny oraz obrzęk w zaawansowanej chorobie nowotworowej.[4] O ćwiczeniach u osób po leczeniu nowotworu piszemy w przewodniku po kursach fizjoterapii onkologicznej.

Co mówią badania

• Obrzęk po leczeniu raka piersi - Cochrane 2015 (6 badań z randomizacją). Drenaż dodany do bandażowania zwiększył redukcję objętości obrzęku o 7,11 punktu procentowego (95% CI 1,75-12,47; 2 badania, 83 osoby), przy redukcji o 30-38,6% przez samo bandażowanie. Drenaż był bezpieczny, a lepiej odpowiadały osoby z łagodnym i umiarkowanym obrzękiem.[2]
• Metaanaliza z 2022 r. (11 badań z randomizacją, 1564 osoby). Drenaż zmniejszał częstość występowania obrzęku (RR 0,58; 95% CI 0,37-0,93) i ból (SMD -0,72), bez istotnego wpływu na objętość obrzęku i jakość życia.[5]
• Przegląd przeglądów z 2024 r. (13 przeglądów). Kompleksowa terapia przeciwobrzękowa ma wsparcie w zmniejszaniu objętości obrzęku, a drenaż jako jej składnik nie dawał dodatkowej korzyści objętościowej. Przeglądy miały jakość umiarkowaną do niskiej.[6]
• Konsensus International Society of Lymphology z 2023 r. Dokument przyznaje, że żadna metoda leczenia obrzęku nie przeszła zadowalającej metaanalizy ani rygorystycznych badań z randomizacją.[7]

Na co zwrócić uwagę przy wyborze kursu

• Czy kurs uczy całej terapii przeciwobrzękowej, a nie samego drenażu? W przeglądzie Cochrane samo bandażowanie zmniejszało objętość obrzęku o 30-38,6%, a dodanie drenażu zwiększało redukcję o około 7 punktów procentowych.[2][6]
• Ile praktyki bandażowania? Zapytaj, ile czasu kurs przeznacza na kompresję pod okiem prowadzącego. Punktem odniesienia może być 24-godzinny kurs terapii przeciwobrzękowej w programie specjalizacji.[4]
• Czy obejmuje kwalifikację pacjenta onkologicznego? Program specjalizacji wymienia wśród treści kursu wskazania i przeciwwskazania oraz obrzęk w zaawansowanej chorobie nowotworowej.[4]

WIADOMOŚCI KATEDRY

Daj znać, gdy Katedra ogłosi coś z dziedziny: tkanki miękkie

Prowadzimy własne szkolenia i webinary dla fizjoterapeutów. Zostaw adres, a napiszemy, gdy ogłosimy termin z tej dziedziny - nie częściej niż kilka razy w miesiącu. Adresu nie przekazujemy organizatorom z katalogu.